─── DEĞİŞTİRİLMİŞ ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİ OTİZM TARAMA ÖLÇEĞİ

OTİZM TARAMA ÖLÇEĞİ

Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT), 18–30/36 aylık çocuklarda otizmin belirtilerini tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir tarama ölçeğidir. M-CHAT toplam 23 maddeden oluşmaktadır ve uygulaması yaklaşık 10–15 dakika sürmektedir. M-CHAT sadece çocuğunuzda otizm şüphesi olup olmadığını gösterir.

UYARI: M-CHAT genelde ailelerin doldurduğu bir testtir. Ancak, Türkiye’de yapılan araştırmada bu ölçeğin eğitilmiş sağlık çalışanları (psikolog, hemşire vb.) yardımı ile uygulanmasının daha doğru olabileceği gösterilmiştir (Kara 2014).

Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT)

Çocuk Bilgileri

Otizm Değerlendirme Soruları

1. Çocuğunuz sallanılmaktan ya da dizinizde hoplatılmaktan veya benzeri oyunlardan hoşlanır mı?

2. Çocuğunuz başka çocuklarla ilgilenir mi?

3. Çocuğunuz eşyalara (örneğin koltuk, kütüphane vb.) ve benzeri şeylere tırmanmayı sever mi?

4. Çocuğunuz ce-e (yüzünüzü ellerinizle kapatıp açarken ce-e demek) ve saklambaç oyunlarından hoşlanır mı?

5. Çocuğunuz hiç hayali oyun oynar mı? (örneğin, telefonu alıp karşısında biri varmış gibi konuşur mu veya oyuncak bebeğinin altını temizliyormuş gibi yapar mı?)

6. Çocuğunuz ne olduğunu merak ettiği bir şeyi (sormak amacıyla) işaret parmağıyla gösterir mi?

7. Çocuğunuz bir şeyin ilgisini çektiğini belirtmek için işaret parmağıyla gösterir mi?

8. Çocuğunuz küçük oyuncakları (araba, lego gibi) ağzına almadan, fırlatıp atmadan veya elinde sallamadan (amacına uygun) oynar mı?

9. Çocuğunuz bazı şeyleri (eşyalar, oyuncaklar gibi) göstermek için size getirir mi?

10. Çocuğunuzla bir-iki saniyeden daha uzun süreli göz teması (gözünüzün içine bakması) kurabiliyor musunuz?

11. Çocuğunuzun bazı seslerden aşırı derecede rahatsız olduğunu gözlemlediniz mi?

12. Çocuğunuza baktığınızda ya da güldüğünüzde o da size güler mi?

13. Çocuğunuz sizi taklit eder mi?

14. Çocuğunuza ismiyle çağırdığınızda size yanıt verir mi?

15. Çocuğunuza aynı odada bulunan bir eşyayı (örneğin, oyuncağı) işaret ettiğinizde, gösterdiğiniz eşyaya bakar mı?

16. Çocuğunuz yürüyor mu?

17. Sizin baktığınız şeylere çocuğunuz da bakar mı?

18. Çocuğunuz yüzünün önünde parmaklarıyla anlaşılmaz hareketler yaparak ellerini seyreder mi?

19. Çocuğunuz bir şeyler yapmaya çalışırken sizin dikkatinizi çekmek için çaba gösterir mi?

20. Hiç çocuğunuzun iyi işitmediğinden endişe duydunuz mu?

21. Çocuğunuz çevresindeki insanların neler söylediğini/konuştuğunu anlar mı?

22. Çocuğunuz bazen boşluğa bakıyormuş gibi dalıp gider mi?

23. Çocuğunuz bilmediği bir durumla karşılaştığı zaman sizin davranışınızı anlamak amacıyla yüzünüze bakar mı?

─── M-CHAT’in Sonuçlarının Değerlendirilmesi

M-CHAT’in Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Testte yer alan 11, 18, 20 ve 22 numaralı sorularda evet olumsuz, diğer sorularda hayır olumsuz yanıttır. Olumsuz yanıtların belirlenmesini kolaylaştırmak amacıyla bu yanıtlar soru formunda kalın karakterle yazılmıştır.

Orijinal İngilizce M-CHAT’te 2, 7, 9, 13, 14 ve 15 sorulardan en az ikisinde ya da 23 sorudan en az üçünde kalın yazılmış seçeneğin işaretlenmişse, çocuğun otistik spektrum bozukluğu açısından riskinin yüksek olduğu kabul edilir ve bir çocuk ve ergen psikiyatri uzmanına yönlendirilmesi önerilir (Robins 2001).

Türkçe kültürel adaptasyon yapılan çalışmada İngilizce orijinal çalışmadan farklı olarak 5, 10, 17, 19 ve 21 numaralı soruların da otistik spektrum bozukluğu riskini belirlemede yüksek tanı değeri taşıdığı saptanmış, 13 numaralı sorunun tanı gücünün ise orijinal çalışmadan farklı olarak düşük olduğu görülmüştür (Kara 2014). Bu verilere göre, M-CHAT testinin Türkçe adaptasyonunda 2, 5, 7, 9, 10, 14, 15, 17, 19 ve 21 numaralı soruların en az ikisinde ya da 23 sorudan en az üçünde kalın yazılmış seçeneğin işaretlenmişse, çocuğun otistik spektrum bozukluğu açısından riskinin yüksek olduğu kabul edilmekte ve bir çocuk ve ergen psikiyatri uzmanına yönlendirilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

  1. Kara B, Mukaddes NM, Altınkaya I, et al. Using the modified checklist for autism in toddlers in a well-child clinic in Turkey: Adapting the screening method based on culture and setting. Autism 2014; 18: 331–338.
  2. Robins DI, Fein D, Barton MI, et al. The modified check-list for autism in toddlers: an initial study investigating the early detection of autism and pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders 2001; 31: 131–144.

Otizm Hakkında

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal etkileşim, iletişim, sınırlı ve tekrarlayan davranışlar ile karakterize olan nörogelişimsel bir durumdur.

Erken tanı, çocuğunuzun gelişimsel sürecinde çok önemlidir. Erken müdahale, gelecekteki yeteneklerini önemli ölçüde etkileyebilir.

Test Hakkında Önemli Bilgi

Bu test, resmi bir tanı aracı değildir. Yalnızca çocuğunuzun gelişimsel durumunu değerlendirmenize yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Endişeleriniz varsa, mutlaka bir çocuk psikiyatristi, nöroloğu veya gelişim uzmanına başvurunuz.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

  • İsmiyle çağrıldığında yanıt vermeme
  • Göz temasından kaçınma
  • Dil gelişiminde gecikme veya konuşmama
  • Tekrarlayan hareketler (sallanma, el çırpma)
  • Belirli rutinlerde ısrarcı olma
  • Sosyal etkileşimde güçlük yaşama